Chat GPT Ajan Modu Nedir?

OpenAI, ChatGPT için “ajan özelliği” (Agent Mode) adı verilen yeni bir hizmeti devreye aldı. Bu özellik yapay zekâ sohbet botunu bir sanal asistana dönüştürüyor ve yalnızca sohbet etmekle kalmayıp kullanıcı adına görevler de üstlenebiliyor. ChatGPT ajan modu, 2025 yazı itibarıyla Türkiye’deki Plus abonelerinin kullanımına açılmış durumda.

Ajan modu ChatGPT’nin bilgisayar üzerinde işlemler yapmasını ve birçok görevi otomatikleştirmesini sağlıyor. Tarayıcı üzerinden internet sitelerini ziyaret edip rezervasyon yapmak, e‑posta göndermek, takvimden randevu planlamak, alışveriş listeleri hazırlamak ve belge oluşturup düzenlemek gibi çok adımlı işlemleri yerine getirebiliyor. OpenAI bu sistemi “virtual computer” yapısıyla geliştirdi; daha önceki Operator ve Deep Research araçlarının birleşimi olarak tanımlıyor.

Özellik kullanılırken güvenlik ve gizlilik ön planda tutuluyor. Ajan, geri alınamayacak bir işlem yapmadan önce mutlaka sizin onayınızı istiyor ve kullanıcı dilediği anda müdahale ederek süreci durdurabiliyor. Yüksek riskli işlemler için ek kısıtlamalar bulunuyor; rezervasyon ve e‑posta gönderme gibi gündelik işler öncelikli olarak sunuluyor.

Chat GPT Ajan Modu Nasıl Kullanılır?

ChatGPT ajan modunu kullanabilmek için GPT‑4o modelini seçip araçlar menüsünden “Ajan” seçeneğini etkinleştirmeniz gerekiyor. Bu özellik Pro, Plus ve Team kullanıcılarına kademeli olarak sunuluyor. Kısacası Chat GPT ajan özelliği, ChatGPT’yi bir üretkenlik aracından çıkarıp gerçek bir dijital asistana dönüştüren yenilikçi bir fonksiyon olarak öne çıkıyor. Bunun getirdiği potansiyel, iş ve günlük hayatın verimliliğini artırırken, zaman kazandırarak yeni bir çalışma alışkanlığı sunuyor. Ajan modunun gelişimiyle birlikte yapay zekâ asistanlarının gelecekte çok daha kapsamlı hale gelmesi bekleniyor.

Chat GPT Ajan Modu Nedir Ne İşe Yarar? yazısı ilk önce Serdar Sezer üzerinde ortaya çıktı.

Robbie Williams Live 2025

İngiliz müzik ikonu Robbie Williams sonunda İstanbul’a geliyor!  Yıllardır beklenen bu ilk ziyaretiyle hayranlarına unutulmaz bir gece yaşatacak.

1997’de solo kariyerine başlayan ve “Angels”, “Let Me Entertain You” gibi şarkılarıyla müzik listelerinde fırtınalar estiren Robbie Williams, dünya çapında milyonların kalbini kazanmış bir isim. Sahneye adım attığında enerjisiyle herkesi etkisi altına alan sanatçı, İstanbul’daki performansıyla hayranlarının hafızasına kazınacak gibi görünüyor.

Konser, 07 Ekim Salı günü, İstanbul’un en dinamik mekanlarından biri olan Festival Park Yenikapı’da düzenlenecek. Bu etkinlik sadece müzik değil, aynı zamanda Robbie Williams’ın büyüleyici sahne karizmasını canlı izleme fırsatı sunuyor.

Eğer Robbie Williams’ın müziği hayatınızın bir yerinde size eşlik ettiyse ya da onun sahnesine hiç tanık olmadıysanız, bu etkinlik tam da doğru zaman olabilir.  Biletlerin hızla tükeneceğini söylemeye gerek yok. Heyecanı dorukta yaşayacağınız bu geceyi kaçırmayın!

Robbie Williams Live 2025 biletleri için tıklayın.

İnsanlar, Mekanlar, Nesneler

Hayat bazen bir dağa tırmanmak kadar zorlu, bazen bir tanecik merdiveni çıkmak kadar basit olabilir. Bu harika tiyatro oyunu işte tam da bu varoluş mücadelesini anlatıyor. Nina, Emma, Sarah ya da şimdilik sadece Sarah’nın hikayesiyle, geçmişin yüklerinden kurtulmayı, korkularımızla yüzleşmeyi ve en önemlisi kendimizi sevmeyi öğreniyoruz.

Duncan Macmillan’ın bu etkileyici metni, İbrahim Çiçek’in yönetiminde Merve Dizdar ve güçlü bir ekiple hayat buluyor. Aileyi, bağımlılıklarımızı ve “aşağı bakmadan” yola devam etmeyi hatırlatan oyun, ruhsal bir aydınlanma yolculuğu. Bir an durup kendinizi dinlemek istiyorsanız, bu hikaye tam size göre!

İnsanlar Mekanlar Nesneler tiyatro oyunu biletleri için tıklayın.

Diana Krall Konseri

10 yıl, büyük bir sanatçının eksikliğini hissetmek için uzun bir süre. Ama sonunda beklediğimiz an geldi: Diana Krall, 1 Kasım’da İstanbul’a geliyor! Ülker Spor ve Etkinlik Salonu’nda gerçekleşecek bu konser, hem caz severler hem de onun eşsiz vokaliyle büyülenen herkes için bir armağan olacak.

Eğer “Fly Me to the Moon” gibi bir klasikle dans etmek ya da “The Look of Love” ile ruhunuzu dinlendirmek istiyorsanız, bu konser tam size göre. Diana Krall, sadece sesiyle değil, piyanodaki ustalığıyla da sahneyi büyüleyici bir deneyime dönüştürüyor.

Sanatçının sahnesinde olmak, sanki bir dost sohbetine tanık olmak gibi. Piyanosunun başında hem zamansız klasiklerle hem de kendine özgü yorumu ve sıcaklığıyla dinleyenleri başka bir dünyaya taşıyor. Eğer müziğin iyileştirici gücüne inanıyorsanız, bu gece sizin için çok özel olabilir. Kaçırmayın!

Diana Krall konser biletleri için tıklayın

Kutsal

Annelik… Herkesin “kutsal” dediği ama içinde pek çok duygu ve zorluğu barındıran bir yolculuk. Kutsal, bu dönüşümü tüm çıplaklığıyla sahneye taşıyan çarpıcı bir tiyatro oyunu. Yeni anne olan Nina’nın, bebeğinden ilk kez bir gece ayrı kalışıyla başlayan hikaye, uykusuzluk, endişe ve sevgi gibi duyguların karmaşık dansını seyirciye hissettiriyor.

Eşi David ve kayınvalidesi Pearl’ün bir geceliğine bebeği alıp gitmesiyle Nina’nın nefes alması planlanır. Ancak hayat, planlardan bağımsız akar. Nina, bebeğinin güvende olduğunu bilse de kendi kaygıları ve korkularıyla yüzleşmek zorunda kalır. Çalan bir telefon, her şeyi altüst eder.

Oyun, sadece annelik üzerine değil, aynı zamanda nesiller arası aktarılan öğretileri ve çocuk olmayı da sorgulatan bir anlatı sunuyor. Duygu dolu, gerçekçi ve düşündürücü bir deneyim arıyorsanız, Kutsal tam size göre.

Kutsal tiyatro oyunu biletleri için tıklayın

BİR mor ve ötesi Müzikali: ARAF

Sahnede bir Shakespeare klasiği: Hamlet. Ama bu kez Mor ve Ötesi’nin unutulmaz şarkılarıyla… Araf Müzikali, türünün ilk örneği olarak müzikal dünyasına yepyeni bir soluk getiriyor.

Canlı orkestra, güçlü bir oyuncu kadrosu ve benzersiz müzik tasarımıyla, Hamlet’in hakikat arayışını bugünün insanına dokunan bir anlatıya dönüştürüyor. Kostümler, enstrümanlar, sahne tasarımı; hepsi sürekli değişen ve büyüleyici bir dünya yaratıyor.

Geçmişten günümüze uzanan bu zaman tünelinde yolculuğa çıkmak ve Araf’ın rengarenk atmosferine adım atmak için hazır olun. Sürprizlerle dolu bir sahne deneyimi sizi bekliyor!

Bir mor ve ötesi müzikali Araf biletleri için tıklayın

2025 Yılında Mutlaka Gidilmesi Gereken Etkinlikler yazısı ilk önce Serdar Sezer üzerinde ortaya çıktı.

Stable Diffusion Nedir?

Stable Diffusion Nedir Nasıl Kullanılır? sorusuna yanıt sunarken öncelikle ne olduğuyla başlayalım. Program, Google AI tarafından geliştirilen bir metin-görsel modeldir. Bu model, metin girdisini kullanarak gerçekçi ve yüksek kaliteli görseller üretebilir. Stable Diffusion, Diffusion Models adı verilen bir yapay zeka ailesinin bir parçasıdır. Rastgele bir gürültüden başlayarak metne uygun bir görsele dönüştürülmesini sağlayan bir algoritma kullanır.

Stable Diffusion Nasıl Kurulur?

Stable Diffusion’ı kullanmak için öncelikle kurulum yapmanız gerekiyor. Bu geçmişte  karmaşıklığı dolayısıyla çoğu kullanıcıyı oldukça zorlayan bir durumken, yeni çıkan Automatic1111 sürümü ile herkes kolayca kurulum yapabilir hale geldi. Yine de kurulumdaki bazı hatalar insanı canından bezdirebiliyor. Eğer sıkıntısız bir kurulum yapmak istiyorsanız aşağıdaki detaylı videomu izleyebilirsiniz.

Stable Diffusion Nasıl Kullanılır?

Kurulumu tamamladıktan ve modelleri ekledikten sonra, bir metin girişi ve bazı parametreler belirlemeniz gerekir. Metin girişi, oluşturmak istediğiniz görseli tanımlayan bir cümle veya paragraftır. Parametreler ise görselin boyutunu, renk paletini ve diğer bazı ayrıntıları kontrol eder.

Görsel oluşturmak için şu adımları takip edebilirsiniz:

1. Prompt alanına, oluşturmak istediğiniz görsele ilişkin bir yazı yazın. (Örneğin: A big pink house)
2. Görselin boyutunu, renk paletini ve diğer parametreleri ayarlayın.  (Örneğin: A big pink house, cinematic, afternoon, wide screen)
3. “Oluştur” butonuna tıklayın.

Program, metninize uygun bir görsel oluşturmak için bir süre işlem yapacaktır. İşlem tamamlandıktan sonra, oluşturulan görseli görüntüleyebilir veya indirebilirsiniz.

Eklentiler ve Modeller

Program kurulduğunda bize en temel halini sunar. Sonrasında  ise eklentilerle ve model yüklemeleriyle istediğimiz sonuçları alacak hale getirmemiz gerekiyor.  Bunları da yukarıdaki videoda tüm detaylarıyla anlattım.

Stable Diffusion’ın Sunduğu İmkanlar

Stable Diffusion, sanatçılar, tasarımcılar ve görsel içerik oluşturmak isteyen herkes için kullanışlı bir araçtır. Bu araç ile şunları yapabilirsiniz:

• Metinden görsel oluşturma: Hayalinizdeki görseli metinle tanımlayarak oluşturabilirsiniz.
• Mevcut görselleri düzenleme: Mevcut bir görseli Stable Diffusion ile düzenleyerek farklı efektler ekleyebilir veya değişiklikler yapabilirsiniz.
• Yaratıcı projeler: Sanat eserleri, posterler, web sitesi görselleri ve daha fazlasını oluşturabilirsiniz.

Stable Diffusion’ın Kullanımı ile İlgili Dikkat Edilmesi Gerekenler

Stable Diffusion, oldukça güçlü bir araçtır, ancak bazı sınırlamaları da vardır. Kullanırken dikkat edilmesi gereken bazı noktalar şunlardır:

• Metin girişi önemlidir: Oluşturulan görselin kalitesi, metin girişinin kalitesine bağlıdır. Net ve açıklayıcı bir metin girişi kullanmak önemlidir.
• Parametreler ile denemeler yapın: Farklı parametreler kullanarak farklı görseller oluşturabilirsiniz. En iyi sonucu elde etmek için parametreler ile denemeler yapmak önemlidir.
• Telif hakkı ihlali: Telif hakkı korunan görselleri kullanmadan önce izin almanız gerekir.

Stable Diffusion, yapay zekanın görsel oluşturma alanındaki en son gelişmelerinden biridir. Bu araç, sanatçılara, tasarımcılara ve görsel içerik oluşturmak isteyen herkese yeni imkanlar sunmaktadır. Hayal gücünüzü özgürce ifade edebilir ve yaratıcı projeler oluşturabilirsiniz.

Stable Diffusion Nedir Nasıl Kullanılır? yazısı ilk önce Serdar Sezer üzerinde ortaya çıktı.

Fişekhane

Gelenekselle modernin buluştuğu, tarih kokan duvarların arasında eşsiz bir etkinlik deneyimi yaşamak isteyenler için İstanbul’un gizli bir hazinesini keşfetmeye davetlisiniz: Fişekhane! İstanbul Boğazı’nın incisi olan bu özel mekan, geçmişin izlerini günümüzle buluşturarak unutulmaz etkinliklere ev sahipliği yapıyor.

Mekan, tarihi Osmanlı dönemine uzanan görkemli bir geçmişe sahip. Sultan II. Mahmud tarafından askeri amaçlarla inşa edilen bu muazzam bina, günümüzde zarif etkinliklere ev sahipliği yapmak üzere restore edilmiştir. Tarihi dokusu ve modern tasarımın uyumu, Fişekhane’yi benzersiz kılıyor. İstanbul’un büyülü manzarasına hakim olan yapı, Boğaz’ın eşsiz güzelliklerini konuklarına sunarken, aynı zamanda etkinliklerinizi unutulmaz kılacak bir atmosfer sunuyor. Şehrin gürültüsünden uzakta, doğanın ve tarihin iç içe geçtiği bu özel mekan, düğünlerden kurumsal etkinliklere, özel davetlerden sanatsal performanslara kadar geniş bir yelpazede kullanım imkanı sunuyor.

Fişekhane, özenle düzenlenmiş bahçeleri, tarihi odaları ve modern etkinlik alanlarıyla her türlü ihtiyaca cevap verebilecek bir yapıya sahiptir.  Tarihi bir yolculuğa çıkmak ve eşsiz anılar yaşamak istiyorsanız, burası tam da aradığınız yer olabilir.

Moi Sahne

Sanatın, kültürün ve eğlencenin kalbinin attığı İstanbul’da, kendinizi sıradan etkinlik mekanlarından uzaklaştırmaya hazır mısınız? O zaman size hemen Moi Sahne’yi önereyim! Burası, şehrin dinamik atmosferine adını altın harflerle yazdırmış, sanatın her dalına ev sahipliği yapan özel bir mekan.

Moi Sahne, sadece bir etkinlik mekanı olmanın ötesine geçerek, sahne sanatlarını birleştiren ve çeşitlendiren bir konsept sunuyor. Modern mimarisi ve son teknoloji ekipmanlarıyla donatılmış bu özel mekan, tiyatro, konser, dans gösterileri, komedi şovları ve daha pek çok etkinliğe ev sahipliği yapmaya hazır. Etkileyici bir sahne tasarımı, akustik düzenlemeleri ve özel ışıklandırmasıyla sanatseverlere unutulmaz anlar yaşatıyor.  Moi Sahne, her etkinliği özel kılmak için tasarlanmış bir platform. Sıradışı deneyimler ve sanatın büyüsüyle dolu bir atmosfer arıyorsanız, Moi Sahne’ye mutlaka uğramalısınız.

Torium Sahne

Bu benzersiz etkinlik mekanı, müzikten tiyatroya, sanat sergilerinden özel etkinliklere kadar geniş bir yelpazede etkinliklere ev sahipliği yapıyor. Torium Sahne’nin sunduğu birçok etkinlik arasında konserler, tiyatro oyunları, stand-up gösterileri ve sanat sergileri bulunuyor. Modern mimarisi ve son teknoloji ses ve ışık sistemleriyle donatılan bu mekan, performans sanatlarını en üst düzeye çıkarmak için tasarlanmış.

Torium Sahne, sadece sahne performanslarına değil, aynı zamanda etkileyici bir atmosferi ve konforlu oturma düzeni ile konuklarına unutulmaz bir deneyim sunuyor. Geniş ve ferah salonuyla, her türlü etkinliğe uygun bir ortam sağlarken, modern dekorasyonuyla da gözleri büyülüyor. Etkinlik öncesi veya sonrası, çevrede bulunan kafe ve restoranlarda keyifli bir zaman geçirebilir, İstanbul’un hızlı tempolu yaşamından bir an için uzaklaşabilirsiniz. Ayrıca, Torium alışveriş merkezi içinde konumlanan bu mekan, alışverişin ve eğlencenin mükemmel bir kombinasyonunu sunuyor. Torium Sahne, sanatseverler ve eğlence arayanlar için ideal bir buluşma noktasıdır.

2024’ün En İyi İstanbul Etkinlik Mekanları yazısı ilk önce Serdar Sezer üzerinde ortaya çıktı.

Sinekolog

Düzenli olarak film içerikleri yayınlayan bir blog. Film içeriklerinin yanı sıra blogdaki “tiyatro” kategorisinde güncel tiyatro oyunları hakkında makaleler de yer alıyor.

Filmin Konusu

Daha çok film konuları hakkında içerik üreten bir blog ama film tavsiyeleri de sunuyor ve yine bu blogda da güncel tiyatro oyunları hakkında incelemeler bulmak mümkün.

Filmlerde

Bu blogda yine film incelemeleri, film tavsiyeleri bulunuyor. Ek olarak fragmanlar ve fragman incelemeleri de mevcut. En beğendiğim ise “Hangi Film” başlıklı kategorisi. Bu kategoride “Bağırmayacaktın Anton Artık Ağzının Yerini Biliyorum Hangi Film?” başlıklı yazıdaki gibi, ünlü repliklerin hangi filmlerde olduğunun ve hangi sahnede geçtiğinin anlatıldığı makaleler var.

Umarım benim kadar beğenirsiniz.

Takip Edilmesi Gereken Film ve Tiyatro Blogları yazısı ilk önce Serdar Sezer üzerinde ortaya çıktı.

Öncelikle bu programın Türk Televizyonculuk dünyasında çok önemli bir yeri olduğunu hatırlatayım. Gazeteci Fatih Altaylı Teke Tek ile uzun yıllar boyunca önemli kişileri ağırlamış, öne çıkan konuları derinliğiyle tartışmaya sunmuş  ve konuklarla hemen hemen eşit bilgi düzeyinde sorduğu sorularla fark yaratmıştır. Ben çocuk denecek yaştayken başlayan Teke Tek programı, günümüzde ise Teke Tek Bilim ismiyle sahnelerde devam ediyor.

Fatih Altaylı Teke Tek Bitti Mi?

Programın tarihçesine girmeden önce merak ettiğiniz soruya bir cevap sunayım. Teke Tek programı 2023 Mayıs ayı itibariyle geleneksel TV kanallarına veda etti ve Teke Tek Bilim adıyla sahnelerde ve Youtube’da devam edecek.

Fatih Altaylı Teke Tek Ne Zaman?

Etkinlik, Biletinial’ın katkılarıyla 2023 yılında, izleyicilerle buluşacak. Bu etkinliğe Celal Şengör ve Ahmet Arslan’da katılacak.  Program ise sonrasında bir Youtube kanalında yayınlanacak.  Etkinliğin güncel tarihleri ve biletleri, biletinial.com’da yer alıyor.

Programın Tarihçesi

Türk ekran klasiği program, 1995 yılında Kanal D’de başlamıştı.  Yayınlandığı kanallar: Kanal D (1995, 1996-2005), Show TV (1995-1996, 2013-2014), Atv (2005-2007), Kanal 1 (2007-2008), Habertürk TV (2008-2023). Habertürk TV’de “Teke Tek Bilim” adıyla yayınlanan programda “ChatGPT programı ne kadar “Zeki”?” gibi güncel konular da ele alınıyordu. Programın tamamını aşağıdan izleyebilirsiniz.

Son Bölüm Nerede Yayınlanacak?

Özetle tv ekranları siyasi baskılardan ya da ekonomik problemlerden etkilenerek bazen programlara destek vermeyi kesebiliyor. Fakat böyle durumlarda sahneler ve sosyal medya, programlar için bir yaşam alanı haline geliyor. Fatih Altaylı ile Tekek Tek Bilim programı da bu yeni ekosisteme dahil olmakta ve özgürleşmekte geç bile kaldı.

Fatih Altaylı Teke Tek Ne Zaman Yayınlanıyor? yazısı ilk önce Serdar Sezer üzerinde ortaya çıktı.

Tahmin edeyim. WordPress altyapılı bir web siteniz var ve bugüne kadar kullandığınız sunucu çözümleri yüzünüzü güldürmedi. Belki de sitenizi kapatmayı bile düşündünüz. Merak etmeyin yalnız değilsiniz. Ben de tüm bu sorunları yaşadım ve nihayet çözümü buldum. Yazının devamında detaylı bilgi vereceğim. Fakat öncelikle wordpress hosting nedir? sorusuna cevap vereyim.

WordPress hosting nedir?

Teknik detaylara girmeden özetleyeyim.  WordPress hosting, WordPress altyapısına özel olarak optimize edilmiş barındırma çözümüdür. WordPress hosting kullandığınızda, CPU, RAM, server cache gibi, bandwidth konularda sıkıntı yaşamazsınız. Siteniz daha hızlı çalışır ve sık sık ekstra yükseltme maliyetlerine katlanmak zorunda kalmazsınız. Peki bu hizmeti veren en iyi barındırma şirketi hangisidir?

En iyi wordpress hosting sitesi hangisi?

Uzun zamandır WordPress sitelerimi barındırdığım Cloudways hosting platformu bence bu alanda en iyisi.  Birkaç adımda kolaylıkla WordPress sunucunuzu oluşturabiliyor ve zengin eklenti desteği sayesinde hızlıca sitenizi kurup kullanabiliyorsunuz. Sitenizin aşırı CPU, bant genişliği kullanımı vb. sebeplerle offline olma durumu yok. Fiyatları da oldukça makul. Üstelik kullandığınız kadar ödeme yapıyorsunuz.  Cloudways temelde, kullanımı basit ama yüksek performans sağlayan yönetilebilir bir bulut barındırma sağlayıcısı. 5 farklı bulut altyapısında (AWS, GCE, DO, Vultr, Linode) neredeyse her PHP destekli uygulamada barındırma seçeneği sunan bu platform, ister blogger, ister e-tüccar, ister ajans veya birden fazla müşterisi olan serbest çalışan bir geliştirici olun, sunucu yönetiminin önemli yüklerini omuzlarınızdan alıyor.

Hemen buraya tıklayarak detaylı olarak incelebilir, isterseniz üye olup 3 gün boyunca ücretsiz deneyebilirsiniz.

Cloudways kullanımı WordPress kurulumu için:

EN İYİ WORDPRESS HOSTING SİTESİ HANGİSİ? yazısı ilk önce Serdar Sezer üzerinde ortaya çıktı.

İnternetten Para Kazandıran Siteler ve Uygulamalar 2022 yazısı ilk önce Serdar Sezer üzerinde ortaya çıktı.

Sıfırdan Başarılı Youtube Kanalı ve İçerik Oluşturma Eğitimim https://bit.ly/31HAhSQ

akıllı çocuk takip saatleri, akıllı çocuk takip saatleri fiyatları, akıllı çocuk takip saatleri tavsiye, akıllı çocuk takip saatleri trendyol, akıllı çocuk saatleri alcatel, akıllı çocuk saatleri aramalı, akıllı çocuk saatleri ayarlama, akıllı çocuk saatleri en iyisi, akıllı çocuk saatleri en iyi marka, akıllı çocuk saatleri en ucuz, akıllı çocuk saatleri hangisi iyi, akıllı çocuk saatleri hakkında bilgi, akıllı çocuk saatleri için sim kart, akıllı çocuk saatleri inceleme, akıllı çocuk saatleri iphone, akıllı çocuk saatleri kullanımı, akıllı çocuk saatleri modelleri, akıllı çocuk saatleri ortam dinleme, akıllı çocuk saatleri şarj aleti. #ürüninceleme #akıllıçocuksaati #çocuktakipsaati

AKILLI ÇOCUK TAKİP SAATİ İNCELEME yazısı ilk önce Serdar Sezer üzerinde ortaya çıktı.

Günlerdir dünya telefonları dinleyen Pegasus casus yazılımı skandalını konuşuyor. Bunları zaten hepimiz duyduk ve konuştuk. Bu makalede bu yazılımın tam olarak ne olduğunu, nasıl  çalıştığını ve telefonumuzda olup olmadığını nasıl anlayacağımızı anlatacağım. Eğer bu yazılımın mağduru olmaktan endişe ediyorsanız sizi rahatlatayım. Normal, sıradan, standart bir vatandaşsanız endişe etmenize gerek yok. Çünkü kimse sizi dinlemek için 1 milyon 150 bin dolar ödemez.   

Pegasus yazılımı skandalı nasıl patladı?

Çok uzatmadan kısaca skandalı özetleyeyim. Uluslararası Af Örgütü ve 15’ten fazla basın kuruluşunun yaptığı bir araştırma, İsrail şirketi NSO’nun geliştirdiği casus yazılımı Pegasus‘un dünyanın birçok farklı ülkesinde hükümetler tarafından aralarında gazeteci, akademisyen, siyasetçi ve hak savunucusunun da olduğu binlerce kişinin telefonuna yüklenmiş olabileceğini ortaya koydu. Bu ülkeler arasında Türkiye’de var. Toronto Üniversitesi bünyesindeki araştırma enstitüsü Citizen Lab, 2018’deki raporunda aralarında Türkiye’nin de aralarında olduğu 45 ülkede Pegasus’un izine rastlandığını duyurmuştu. Bu ülkelerin arasında Amerika Birleşik Devletleri yok. Çünkü PEGASUS AMERİKA’DA KULLANILAMIYOR. Pegasus piyasaya sunulduğundan itibaren şirket bu casus yazılımın Amerikan telefonlarına bulaştırılmasına izin vermiyor. NSO o kadar dikkatli davranıyor ki casus yazılımın yüklendiği telefonların Amerika’ya seyahat etmesine izin vermiyor. Bir kurban Amerika’ya girdiği anda, cihazındaki Pegasus casus yazılımı kendini imha moduna geçiyor. Evet bu ülkelerin arasında ABD yok ama Türkiye var.

Türkiye’de Pegasus ile kimler dinlendi?

Türkiye’de kimlerin dinlendiği, hangi bilgilerin ele geçirildiği belirsiz fakat eğer siyasetle ilgileniyorsanız ve kilit konumdaki  bir uzman bir konu ile ilgili hızlıca fikir değişikliğine gidiyorsa ya da sessizleşiyorsa şantajı yemiş demektir. İşte bundan dolayı dürüst olmak, karanlık tarafa geçmemek önemli. Çünkü bu bir kere yapıldığında artık dönüşü yoktur ve sizi kumanda edilebilir hale getirirler.

İşte bu yazılım tam olarak bu işe yarıyor. Skandal patlak verdikten sonra, yazılımı geliştiren şirket, dünyanın her yanından gelen tepkilere şöyle cevap verdi “bizi suçlamaları, alkollü araç kullanırken kaza yapılınca şoförü değil araba üreticilerini suçlamaya benziyor”. Aslında haksız da değiller. Kimse yozlaşmış idarecileri, kapılar arkasında dönen kirli oyunları, çürümüşlüğü, kokuşmuşluğu suçlamadı. Bunun yerine yazılım suçlandı. Elbette buradan elde edilen verilen manipüle edilip edilmediğini de bilemeyiz. Örneğin bir ses kaydı üzerinde “sehven” oynama yapılmış olabilir. Ya da bazı mesajlar “sehven” değiştirilmiş olabilir. Bunları yazılım skandalı öncesinde gerçekleşen düzmece Ergenekon davaları sırasında bizzat yaşadık. 

Pegasus telefona nasıl yükleniyor?

Bunu bir kaç farklı yöntemle yapıyorlar. En çok kullanılan yöntem sahte link gönderme.  Hedef kişinin cep telefonuna meşru bir kurumdan gelmiş gibi bir link gönderiliyor. Bu, genellikle kargo veya gönderi takibi gibi bir ileti oluyor. Kullanıcı bu linke tıkladığında yazılım cep telefonuna gizlice yükleniyor. Diğer bir yol da güvenlik açıklarını kullanmak. Telefonumuzda çok sayıda iletişim uygulaması var. Bunlar üzerinden yapılan sahte bir arama yada gönderi ile yazılım yine gizlice yüklenebiliyor. Yazılım telefona yüklendikten sonra ise telefondan yapılan tüm konuşma ve yazışmalar, saldırıyı yapan merkez tarafından izlenmeye başlıyor. Ek olarak lokasyon takibi yapılabiliyor, klavye hareketleri izleniyor. Dahası kamera ve mikrofona da uzaktan müdahale edilebiliyor. Böylece kişinin bulunduğu ortamdan haberi olmadan dinleme ve izleme yapılabiliyor.Bu dinleme ve izleme faaliyetini İsrail mi yapıyor? Evet onlar da yapıyor elbet ama asıl bu yazılımı kiralayanlar yapıyor.  Yani parayı bastıran düdüğü çalıyor.

Pegasus yazılımının ücreti ne kadar?

10 telefonluk Pegasus yazılım paketinin fiyatı 650 bin dolar ve 500 bin dolarlık da bir kurulum ücreti var. Özetle 1 milyon 150 bin dolarınız varsa istediğiniz 10 kişinin hücrelerine kadar nüfuz edebilirsiniz. Pegasus, İsrail hükümeti tarafından bir siber silah olarak nitelendiriliyor. Bu nedenle de satışı yalnızca devletlere yapılabiliyor. NSO da Pegasus’u şahıs ya da kurumlara değil, sadece devletlere sattığını söylüyor. Bu halk için rahatlatıcı gibi gelse de devletleri de şahısların yönettiğini unutmamak lazım. Yani bir yönetici şahsi nedenlerini, devlet nedeni gibi gösterip bu yazılımı devlet adına alıp çok güzel biçimde çıkarına kullanabilir.

Yazılımı geliştiren şirketi de kısaca tanıyalım. Çünkü daha uzun yıllar adından söz ettirecek gibi görünüyor.

NSO, geçmişte İsrail istihbarat servisinde görev yapmış üç kişi tarafından 2010 yılında kurulmuş. Şirketin genel merkezi İsrail’in başkenti Tel Aviv yakınlarında Herzliya bölgesinde bulunuyor. NSO, websitesinde faaliyetlerini “terör ve suçun önlenmesi ve soruşturulmasına yönelik teknoloji geliştirmek” olarak tanımlıyor.

Gelelim asıl soruya. Bu yazılımın telefonumuza yüklenip yüklenmediğini nasıl anlayabiliriz?

Pegasus casus yazılımı nasıl anlaşılır?

Virüs tarama  programları tarafından tespit edilemediği için bunu anlamak oldukça zor. Ancak telefonun teknik olarak detaylı biçimde incelenmesi ve bırakılan izlerin tespit edilmesi gerekiyor. Telefonun aşırı ısınması, internet kullanımı verilerinde upload’un, yani telefondan gönderilen verilerin normalin üzerine çıkması, işlemci kapasitesinin zorlanması gibi gözle görünür belirtilere sahip değil. Çünkü yazılım Telefonun hafızasının yüzde 5’ini geçmeyecek şekilde verileri sıkıştırıyor ve Şifreleme sırasında minimum veri, pil ve bellek kullanımı ile çalışıyor.

Daha önce telefonumuza Pegasus yüklenip silindiğini anlayabilir miyiz?

Maalesef bunu da anlayamıyoruz. Pegasus’un en sağlam özelliği kendini imha mekanizması. Eğer Pegasus yazılımının yüklendiği cihazdan 60 gün boyunca bir sinyal alınamazsa casus yazılımın kendi kendini imha mekanizması devreye giriyor ve kimse o cihazda bir casus yazılım olduğunu anlayamıyor.

Telefonumuza yüklendiğini düşünüyorsak yazılımı nasıl kaldırabiliriz?

Uzmanlara göre yazılımı tamamen kaldırmanın bir yolu yok. Eğer telefonumuza yazılım yüklendiğinden şüpheleniyorsak yapmamız gereken tek bir şey var. O da telefonu tamamen parçalayıp atmak. 

Zaman geçtikçe ve yeni bilgiler ortaya çıktıkça oldukça ilginç gerçeklerin su yüzüne çıkacağını düşünüyorum. Tabi hiçbir şey bilmemizi istemeyen üst akıl tarafından konunun üzeri kapatılmazsa.

Serdar SEZER

PEGASUS CASUS YAZILIMI NASIL ANLAŞILIR? yazısı ilk önce Serdar Sezer üzerinde ortaya çıktı.